علی پوزن از چهره‌های فعال در زمینه حفظ میراث دریایی، احیای لنج‌سازی سنتی و توسعه گردشگری بومی در جزیره قشم، با تأکید بر ضرورت حفاظت از دانش بومی لنج‌سازی و دریانوردی سنتی خلیج فارس، این میراث را بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی مردم جنوب ایران دانست و نسبت به خطر فراموشی این دانش کهن هشدار داد.
به گزارش آوای گنجنامه به نقل از میراث‌باشی؛ علی پوزن با اشاره به دانش پیچیده ساخت لنج‌های چوبی اظهار کرد: لنج‌سازی سنتی حاصل هزاران سال تجربه استادکاران جنوب ایران است؛ دانشی که در آن، سازندگان بدون استفاده از نقشه‌های مکتوب و ابزارهای مهندسی مدرن، با تکیه بر تجربه، هندسه ذهنی و شناخت رفتار چوب، شناورهایی می‌سازند که از تعادل و پایداری مناسبی در دریا برخوردارند.
مدیر موزه زنده لنج‌سازی گوران افزود: این دانش تنها به ساخت لنج محدود نمی‌شود، بلکه دریانوردی سنتی و شیوه‌های استفاده از بادبان نیز بخش مهمی از این میراث را تشکیل می‌دهد. دریانوردان ایرانی با شناخت دقیق باد و دریا، از روش‌هایی بهره می‌بردند که امکان حرکت شناور را حتی در شرایط نامساعد باد فراهم می‌کرد.
پوزن با بیان اینکه دانش لنج‌سازی و دریانوردی سنتی خلیج فارس در فهرست میراث فرهنگی ناملموس یونسکو به ثبت رسیده است، تصریح کرد: این ثبت جهانی صرفاً یک عنوان نیست، بلکه نشان‌دهنده اهمیت فرهنگی، تاریخی و فنی دانشی است که نسل به نسل منتقل شده و امروز با خطر فراموشی روبه‌روست.
وی ادامه داد: بندر گوران در جزیره قشم و بندر کنگ از جمله مراکز باقی‌مانده ساخت لنج‌های چوبی و انتقال دانش دریانوردی سنتی در ایران هستند؛ مراکزی که با کاهش فعالیت کارگاه‌های سنتی و کم‌شدن شمار استادکاران، در معرض از دست رفتن بخشی از این میراث ارزشمند قرار دارند.
اقدامات تعاونی گوران برای احیای میراث دریایی
پوزن با اشاره به اقدامات شرکت تعاونی توسعه روستایی گوران در زمینه حفاظت و احیای این میراث گفت: ایجاد موزه زنده لنج‌سازی، ساخت نخستین لنج چوبی گردشگری، بازسازی لنج چوبی صیادی «ترتری» با کاربری گردشگری، ساخت لنج بزرگ بادبانی با کاربری کافه و ساخت قایق‌های چوبی سنتی از جمله اقداماتی است که با هدف حفظ و معرفی دانش بومی منطقه انجام شده است.
وی خاطرنشان کرد: تداوم این فعالیت‌ها با همکاری نهادها و سازمان‌های مرتبط، از جمله ژئوپارک جهانی قشم، مجموعه‌های میراث فرهنگی، سازمان بنادر و دریانوردی، ایکوم ایران و کمیسیون ملی یونسکو ایران، می‌تواند در حفظ این میراث و انتقال آن به نسل‌های آینده نقش مؤثری داشته باشد.
پوزن با تأکید بر ضرورت حمایت از استادکاران سنتی اظهار کرد: اگر زمینه فعالیت و آموزش نسل جدید در کنار استادکاران فراهم نشود، ممکن است دانشی که طی هزاران سال شکل گرفته است، با از دست رفتن آخرین استادکاران برای همیشه از بین برود.
مدیر عامل شرکت تعاونی توسعه روستایی گوران در پایان تأکید کرد: لنج فقط وسیله‌ای برای جابه‌جایی کالا و رفت‌وآمد در دریا نیست؛ لنج بخشی از تاریخ، هویت و دانش مردم جنوب ایران است. حفاظت از این میراث نیازمند حمایت عملی، مستمر و برنامه‌ریزی‌شده است تا نسل‌های آینده نیز بتوانند این دانش ارزشمند را بشناسند و از آن بهره ببرند.
