به گزارش پایگاه خبری آوای گنج‌نامه، سیدرضا صالحی‌امیری، وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، از قرار گرفتن قطعی ۳۷ مسجد ایرانی در مسیر ثبت جهانی یونسکو خبر داد. به گفته او، بندر سیراف، توس و مجموعه مساجد جامع ایرانی در اولویت نخست این فهرست قرار دارند. وی همچنین تأکید کرد که از میان حدود ۴۳ هزار اثر ثبت‌ملی کشور، تا کنون تنها سه اثر موفق به ثبت جهانی شده‌اند.
وزیر میراث فرهنگی با اشاره به حجم گسترده دارایی‌های تاریخی کشور گفت بیش از یک میلیون اثر در سطح کشور ثبت شده است. او افزود مسئولیت حفاظت از این آثار تنها بر عهده دولت نیست و نهادهای عمومی، دینی و رسانه‌ها نیز باید در این مسیر سهیم باشند.
اولویت سیراف و توس در فهرست یونسکو
صالحی‌امیری با اشاره به روند ثبت جهانی مساجد ایرانی گفت پرونده ۳۷ مسجد به‌صورت قطعی در این مسیر قرار گرفته و پیگیری آن ادامه دارد. او بندر سیراف، توس و مجموعه مساجد جامع سراسر کشور را از جمله مواردی دانست که در حال حاضر در اولویت بررسی یونسکو هستند. به گفته وی، وزارتخانه برای پیشبرد این پرونده‌ها هزینه کرده و انتظار دارد نهادهای مسئول نیز همکاری بیشتری داشته باشند.
نهادهای عمومی و دینی، مالکان اصلی میراث فرهنگی
وزیر میراث فرهنگی با اشاره به ساختار مالکیت آثار تاریخی گفت بیش از ۷۰ درصد این آثار در اختیار نهادهای عمومی قرار دارد و کمتر از ۳۰ درصد به دولت تعلق دارد. او از حدود هشت هزار امامزاده در سطح کشور یاد کرد که تحت مدیریت سازمان اوقاف هستند و بخش قابل‌توجهی از مساجد تاریخی نیز ملک وقفی محسوب می‌شوند.
حفاظت از میراث فرهنگی، وظیفه ملی همه است.
به گفته صالحی‌امیری، با وجود ۱۱ هزار نیروی تمام‌وقت وزارت میراث فرهنگی در سراسر کشور، بدون همکاری سازمان اوقاف و نهادهای متولی مساجد، روند مرمت و ثبت این بناها با دشواری همراه خواهد بود. او از تدوین برنامه‌های حفاظتی در سه سطح ملی، استانی و شهرستانی خبر داد که برای رسیدگی به آثار وقفی نیز تعریف شده‌اند.
مسجد جامع فرومد در انتظار منابع مرمتی
یکی از نمونه‌های پرونده زنجیره‌ای مساجد ایرانی، مسجد جامع فرومد در شهرستان شاهرود است که هم‌اکنون در مراحل نخست بررسی برای ثبت جهانی قرار دارد. کارشناسان ثبت در تیر ۱۴۰۵ از این مسجد بازدید کردند تا مستندات لازم برای پرونده را تکمیل کنند، اما مسئولان محلی تأکید دارند قرار گرفتن در مسیر ثبت، به‌تنهایی حفاظت از بنا را تضمین نمی‌کند. به گفته مسئولان محلی، بخشی از پشت‌بام مسجد پیش‌تر مرمت و برای هدایت آب‌های سطحی اقداماتی انجام شده، اما تزئینات و بخش‌های داخلی همچنان نیازمند رسیدگی و تأمین اعتبار هستند.
وجود املاک و ساختمان‌های اطراف مسجد جامع فرومد نیز موضوع دیگری است که آزادسازی فضای پیرامونی بنا را با نیاز به تملک همراه کرده است. بر اساس برآوردهای صورت‌گرفته، هنوز اعتباری برای این بخش از کار تخصیص نیافته است.
روند ثبت جهانی مساجد ایرانی در کنار پرونده‌هایی مانند کاروانسراهای تاریخی استان سمنان، بخشی از تلاش گسترده‌تر کشور برای گسترش فهرست میراث جهانی خود به‌شمار می‌رود. تکمیل این پرونده‌ها همچنان به هماهنگی میان وزارت میراث فرهنگی، سازمان اوقاف و نهادهای محلی وابسته است.
