به گزارش پایگاه خبری آوای گنج نامه، مدیر بنیاد ایران‌شناسی سیستان و بلوچستان از رواج سنتی دیرینه به نام «هم‌خرجی» در میان اقوام این منطقه خبر داد که بر اساس آن، اهالی یک محله یا روستا در هزینه‌های مراسم ازدواج و سوگواری یکدیگر مشارکت می‌کنند. به گفته او، این رسم همچنان در بسیاری از خانواده‌های سیستانی زنده است و نقش مهمی در کاهش فشار مالی ناشی از مراسم‌های بزرگ دارد.
دادخدا خدایار در گفت‌وگو با خبرنگار مهر توضیح داد که در این سنت، اقوام، همسایگان، دوستان و اهالی یک محله یا روستا در هزینه‌های مراسم ازدواج یا سوگواری یکدیگر مشارکت می‌کنند. به گفته وی، این مشارکت صرفاً به کمک مالی محدود نمی‌شود و بخشی از آن به شکل همکاری عملی در برگزاری مراسم نیز بروز می‌یابد.
چگونگی اجرای سنت هم‌خرجی در مراسم سوگواری
خدایار بیان کرد در گذشته، هنگامی که فردی عزیزی را از دست می‌داد، اطرافیان در روز مراسم ختم، علاوه بر مشارکت در تهیه و توزیع غذا، مبالغی را برای کمک به خانواده متوفی پرداخت می‌کردند. این کمک‌ها ثبت می‌شد تا در مناسبت‌های مشابه برای دیگر اعضای جامعه نیز تکرار شود.
به گفته او، این الگو عملاً نوعی بازپرداخت متقابل میان خانواده‌ها ایجاد می‌کند؛ کسی که امروز کمک می‌کند، در آینده هنگام نیاز خود نیز از همین حمایت بهره‌مند خواهد شد.
نقش هم‌خرجی در کاهش هزینه‌های ازدواج جوانان
مدیر بنیاد ایران‌شناسی سیستان و بلوچستان افزود این سنت در مراسم ازدواج نیز رواج داشته و همچنان در میان بسیاری از خانواده‌ها ادامه دارد. به گفته او، مشارکت اقوام در تأمین هزینه‌ها می‌تواند زمینه ازدواج آسان‌تر جوانان را فراهم کند.
خدایار همچنین به مشارکت مستقیم اقوام در برگزاری مراسم اشاره کرد و گفت بسیاری از امور مانند پذیرایی، تهیه غذا، توزیع قرآن و چای و سایر تشریفات را خود اعضای خانواده و بستگان انجام می‌دهند. به این ترتیب، نیاز به صرف هزینه برای خدمات بیرونی کاهش می‌یابد.
شکل جدید همیاری در قالب صندوق‌های طایفه‌ای
به گفته خدایار، امروزه برخی گروه‌های فامیلی و طایفه‌ای صندوق‌های همیاری تشکیل می‌دهند و اعضا با پرداخت حق عضویت، منابع مالی مشترکی فراهم می‌کنند. بر این اساس، هنگام فوت یکی از اعضا، مبلغی برای تأمین هزینه‌های اولیه در اختیار خانواده او قرار می‌گیرد.
وی توضیح داد پس از پرداخت کمک اولیه، سهم هر یک از اعضا مشخص و جمع‌آوری می‌شود تا منابع صندوق برای حمایت از خانواده‌های دیگر در حوادث مشابه نیز حفظ شود. این شیوه، امکان مدیریت بهتر هزینه‌های پیش‌بینی‌نشده و کاهش فشار مالی بر خانواده‌های داغدار را فراهم می‌کند.
هم‌خرجی نمونه‌ای از همبستگی اجتماعی و مسئولیت‌پذیری جمعی در فرهنگ سیستان است که می‌تواند در شرایط دشوار اقتصادی، بخشی از بار مالی خانواده‌ها را کاهش دهد.
خدایار در پایان تأکید کرد حفظ و تقویت این رسم ارزشمند می‌تواند به تداوم حمایت‌های متقابل و تحکیم پیوندهای اجتماعی در سیستان کمک کند. به گفته او، این خرده‌فرهنگ یکی از نمونه‌های زنده مسئولیت‌پذیری جمعی در میان اقوام ایرانی است که با وجود تغییرات اجتماعی، همچنان در بسیاری از خانواده‌ها کارکرد خود را حفظ کرده است.
