به گزارش پایگاه خبری آوای گنج نامه، باغ تاریخی بیرم‌آباد در دامنه کوه شیوشگان کرمان با وجود قدمت بیش از ۴۰۰ سال و ثبت در فهرست آثار ملی، سال‌هاست به روی مردم بسته مانده است. شهروندان کرمانی تا امروز فقط برج و بارو و دیوارهای این مجموعه را دیده‌اند و اجازه ورود به داخل باغ را نداشته‌اند.
محمدعلی طالبی، استاندار کرمان، با حضور در این باغ روند بازسازی را بررسی کرد و دستور داد بازگشایی باغ به بهانه تکمیل عملیات مرمت به تعویق نیفتد. وی پیشنهاد داد مراسم بازگشایی در هفته گردشگری امسال، از ۵ تا ۱۱ مهرماه، برگزار شود.
باغی به قدمت دوره صفویه که وقف است
باغ بیرم‌آباد با مساحتی بالغ بر ۴.۵ هکتار در جوار بنای تاریخی تخت درگاه قلی‌بیگ قرار گرفته و بنای آن را بیرام‌بیگ افشار، حاکم وقت کرمان، در حدود سال ۹۱۶ هجری قمری احداث کرده است. کوشک صفوی و بناهای قاجاری موجود در باغ، نشانه تداوم حیات این مجموعه در طول قرن‌ها است.
بر اساس وقفنامه‌ای متعلق به دوره قاجاریه، این باغ توسط چهار تن از فرزندان قلی‌بیک وقف شده و مالکیت آن اکنون در اختیار آستان قدس رضوی قرار دارد. سید موید محسن‌نژاد، مدیرکل میراث‌فرهنگی کرمان، همین موضوع را یکی از دلایل اصلی پیچیده شدن روند تصمیم‌گیری برای بهره‌برداری عمومی از باغ دانست.
مهمانسرای اختصاصی به‌جای مقصد گردشگری
به گفته محسن‌نژاد، در سال‌های گذشته باغ بیشتر به عنوان مهمانسرا مورد استفاده قرار می‌گرفته و شهروندان امکان ورود به آن را نداشته‌اند. متولیان موقوفه معتقدند درآمد باغ باید صرف هدف واقف شود، در حالی که فروش بلیط ورودی می‌تواند همین درآمد را برای تأمین نظر واقف افزایش دهد.
روند مرمت باغ از آبان‌ماه سال ۱۳۹۴ آغاز شده و پس از گذشت حدود ۸ سال هنوز به پایان نرسیده است. مدیرکل میراث‌فرهنگی کرمان از تغییر مشاور مرمت این پروژه به دلیل اشتباه در روش انجام کار خبر داد و گفت بخشی از کوشک صفوی با ایزوگام مرمت شده که در درازمدت می‌تواند به بنای تاریخی آسیب جدی وارد کند.
یازده سال وعده بدون سرانجام
نخستین وعده بازگشایی باغ بیرم‌آباد به مهرماه سال ۱۳۹۴ بازمی‌گردد، زمانی که مدیرکل وقت میراث فرهنگی کرمان از مرمت، ساماندهی و گشوده شدن درهای باغ خبر داد؛ وعده‌ای که هرگز محقق نشد. در مهرماه ۱۴۰۱ نیز عزت‌الله ضرغامی، وزیر میراث فرهنگی وقت، در سفر به کرمان از باغ بازدید کرد و وعده داد شخصاً با متولی مذاکره خواهد کرد، اما این وعده هم بی‌نتیجه ماند.
برای باز کردن درب باغ به روی مردم نباید معطل بازسازی کامل بود و در کنار کارهای عمرانی که در حال انجام است، می‌توانیم حضور شهروندان را نیز داشته باشیم.
استاندار کرمان با بیان این جمله، بازگشایی باغ را در اولویت قرار داد و خواستار طراحی سازوکاری مناسب برای حضور شهروندان شد؛ به‌گونه‌ای که ضمن جلب رضایت مردم، آسیبی به ساختار باغ و روند بازسازی وارد نشود. طالبی همچنین گفت قرار بود باغ شب عید امسال بازگشایی شود که با وقوع جنگ همزمان شد و این برنامه به تعویق افتاد.
جایگاه باغ در طرح گردشگری ملک سلیمان
مدیرکل میراث‌فرهنگی کرمان، باغ بیرم‌آباد را بخشی از طرح بزرگ‌تر «مُلک سلیمان» توصیف کرد؛ طرحی که آثاری چون قلعه دختر، قلعه اردشیر، گنبد جبلیه، تخت درگاه قلی‌بیگ و مرقد سردار شهید حاج قاسم سلیمانی را در کنار هم قرار می‌دهد. به گفته وی، تنوع این آثار می‌تواند زمینه‌ساز جذب گردشگران بیشتر به این منطقه شود.
باغ در مجاورت بزرگراه شهید پورجعفری و در نزدیکی جنگل دست‌کاشت قائم قرار دارد که این همجواری ظرفیت تبدیل محدوده را به یک قطب گردشگری طبیعی و تاریخی فراهم کرده است. مدیرکل میراث‌فرهنگی کرمان همچنین از بهره‌برداری یک شرکت سرمایه‌گذار خبر داد که قرار است پس از بازگشایی، باغ را به مجموعه‌ای شامل اقامتگاه، رستوران و کافی‌شاپ تبدیل کند.
باغ بیرم‌آباد در شرایطی همچنان در انتظار گشودن درهایش به روی عموم است که کارشناسان میراث فرهنگی بر لزوم رعایت اصول فنی مرمت و پیشگیری از آسیب‌های بیشتر به ساختار تاریخی این مجموعه تأکید دارند. سرنوشت نهایی این باغ ۴۰۰ ساله همچنان به هماهنگی میان متولی موقوفه، سازمان میراث‌فرهنگی و مدیریت استانی گره خورده است.
